Kindkwadrant; voor een duurzaam veilige schoolomgeving

DTV Consultants heeft een integrale aanpak ontwikkeld om de verkeersveiligheid van de schoolomgeving en school-thuisroutes in kaart te brengen en te analyseren, om vervolgens samen met alle betrokken partijen tot effectieve en duurzame maatregelen te komen. 

Kwetsbare verkeersdeelnemers
Extra aandacht voor de schoolomgeving en de school-thuisroutes is belangrijk, omdat het verkeersinzicht van schoolgaande kinderen tussen de 4 en 12 jaar nog niet volledig is ontwikkeld. Hierdoor behoren de kinderen tot de meest kwetsbare verkeersdeelnemers. Daarnaast zorgt het halen en brengen van kinderen door hun ouders of verzorgers in veel schoolomgevingen voor overlast en extra verkeersonveiligheid. In plaats van deze problemen op ad hoc basis te lijf te gaan, kunnen alle knelpunten met behulp van het Kindkwadrant in één project op een integrale wijze worden aangepakt. Het resultaat is een breed gedragen maatregelenpakket waarin niet alleen infrastructurele maatregelen, maar ook maatregelen op het gebied van educatie, rijgedrag en haal-brenggedrag zijn opgenomen.

Het model
Het model bestaat uit vier kwadranten. Deze kwadranten geven de invloedsfeer voor een veilige schoolomgeving en school-thuisroutes weer: opvoeders, school, weg en weggebruikers. Het kind staat centraal. In de cirkel zijn de vier belangrijkste kenmerken van een duurzaam veilige (of onveilige) schoolomgeving weergegeven. Dit is feitelijk de ‘output’ van het kwadrantmodel. Op deze vier kenmerken wordt in de aanpak de verkeersveiligheid van de schoolomgeving of school-thuisroute getoetst. De vier kenmerken worden hieronder toegelicht. 

Halen en brengen
Ouders bepalen veelal hoe hun kinderen naar school (mogen) gaan. De laatste jaren worden steeds meer kinderen tot steeds latere leeftijd met de auto naar school gebracht. Een belangrijke reden hiervoor is dat ouders de school-thuisroute of de directe schoolomgeving niet veilig genoeg vinden, bijvoorbeeld vanwege het gedrag van weggebruikers in de schoolomgeving. Veel ouders beseffen echter niet dat zij zelf ook weggebruiker
zijn en daardoor bijdragen in de negatieve spiraal van onveilig haal-brenggedrag.

Rijgedrag
In geval van een duurzaam veilige infrastructuur zijn vorm, functie en gebruik op elkaar afgestemd. De weg dwingt het gewenste gebruik af. In de praktijk blijkt dat met name dit gebruik niet eenvoudig te beïnvloeden is. Automobilisten rijden bijvoorbeeld te hard in 30 km-zones of er wordt geen voorrang verleend aan verkeer dat van rechts komt. Vooral in de schoolomgeving vertonen vaak de ouders zelf, samen met de direct omwonenden, dit ongewenste rijgedrag. Door deze verkeersdeelnemers bewust te maken van hun rijgedrag en de invloed die dit heeft op kwetsbare verkeersdeelnemers, kan de verkeersveiligheid in de schoolomgeving worden verbeterd.

Infrastructuur
Onveilige situaties in de schoolomgeving of op de routes van en naar school moeten worden voorkomen. Duurzaam Veilige infrastructuur is zo vormgegeven dat conflicten tussen verkeersdeelnemers met verschillende snelheid, richting en massa zo veel mogelijk worden voorkomen. Een duurzaam veilige infrastructuur houdt rekening met de (fysieke) beperkingen van kinderen en vestigt de aandacht van andere weggebruikers op
de aanwezigheid van deze kwetsbare verkeersdeelnemers.

Educatie
De verkeersveiligheid van kinderen staat of valt met gedegen educatie. Zelfs wanneer de schoolomgeving helemaal veilig is ingericht, moeten kinderen weten hoe zij moeten handelen in het verkeer. Ze moeten leren hoe ze moeten oversteken en wat zij kunnen verwachten op hun weg van en naar school.

Integrale aanpak
Bij de totstandkoming van een veilige schoolomgeving zijn veel partijen betrokken. In het Kindkwadrant worden de acht belangrijkste direct betrokken partijen onderscheiden (zie afbeelding rechterkolom), die elk invloed hebben op de inhoud van een kwadrant. Grofweg geldt dat het onderste deel van het Kindkwadrant bestaat uit professionals of instanties. In het bovenste deel van het Kindkwadrant vinden we de ‘gebruikers’ en ervaringsdeskundigen. Iedere partij/beïnvloeder heeft via het kwadrant waaraan hij is gekoppeld, invloed op de veiligheid van de schoolomgeving. Voor een succesvolle aanpak van de schoolomgeving is het van belang dat alle beïnvloeders worden betrokken bij het project. 

Het Kindkwadrant biedt houvast voor het integraal benaderen van de problematiek. Om succes te hebben met het Kindkwadrant geldt de volgende ‘spelregel’: een knelpunt in de schoolomgeving of op de school-thuisroute wordt allereerst aangepakt in het kwadrant waar de oorzaak van het knelpunt ligt. Iedere partij wordt dus aangesproken op zijn eigen verantwoordelijkheid en draagt bij aan de oplossing van het probleem. Een probleem dat wordt veroorzaakt door haal-brenggedrag van ouders, wordt dus niet opgelost met infrastructurele maatregelen.
Dit is in feite de kern van de methodiek: elk probleem wordt bij zijn eigen wortel aangepakt.

Meer weten?

Download productsheet

Kindkwadrant toegepast in Zundert

Hans Godefrooij, kindkwadrant, veilige schoolomgeving

Voor meer informatie kunt u
contact opnemen met
Hans Godefrooij 
(076) 513 66 00
 

kindkwadrant, veilige schoolomgeving

Vergroot afbeelding

Copyright DTV Consultants 2013, laatste wijziging 23 april 2013